Oran orantı hesaplama aracıyla doğru ve ters orantı problemlerinde bilinmeyen değeri (x) bulun. Bilinen üç değeri girin, orantı türünü seçin; sonuç ve çözüm adımı hemen görünsün.
A birim için B ise, C birim için x kaçtır? (A ↑ ise B ↑)
Doğru orantı nedir?
İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa bu çokluklar doğru orantılıdır. Ürün sayısı ile toplam fiyat, gidilen yol ile harcanan yakıt doğru orantıya örnektir.
A / B = C / x → x = (B × C) ÷ A
Örnek: 3 kg şeker 51 ₺ ise 5 kg şeker (51 × 5) ÷ 3 = 85 ₺‘dir.
Ters orantı nedir?
Çokluklardan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa ters orantı vardır. İşçi sayısı ile işin bitme süresi, hız ile yolculuk süresi buna örnektir. Ters orantıda çarpım sabittir.
A × B = C × x → x = (A × B) ÷ C
Örnek: Bir duvarı 4 usta 12 günde örüyorsa, 6 usta (4 × 12) ÷ 6 = 8 günde örer.
Hangisini kullanacağımı nasıl anlarım?
Kendinize şunu sorun: Birinci çokluk artınca ikincisi de artıyor mu? Cevap evet ise doğru orantı, azalıyorsa ters orantı kullanın.
| Çokluklar | Orantı türü |
|---|---|
| Ürün sayısı – toplam fiyat | Doğru |
| Harita uzunluğu – gerçek uzunluk | Doğru |
| Tarif porsiyonu – malzeme miktarı | Doğru |
| İşçi sayısı – bitirme süresi | Ters |
| Hız – süre | Ters |
| Hayvan sayısı – yemin yetme süresi | Ters |
Sık sorulan sorular
İçler dışlar çarpımı nedir?
a/b = c/d orantısında dıştaki terimlerin çarpımı (a × d) içteki terimlerin çarpımına (b × c) eşittir. Doğru orantıda x’i bulmak için bu kural kullanılır.
Birimleri karıştırırsam ne olur?
Sonuç yanlış çıkar. Gram ile kilogram gibi farklı birimleri önce aynı birime çevirin.