Fatura keserken, fiyat teklifi hazırlarken ya da bir ürünün gerçek maliyetini merak ettiğinizde KDV hesaplamak gerekir. Bu rehberde KDV eklemeyi, KDV dahil fiyattan KDV ayırmayı ve en sık yapılan hatayı örneklerle açıklıyoruz.
KDV nedir?
Katma Değer Vergisi, mal ve hizmet teslimlerinde her aşamada yaratılan katma değer üzerinden alınan bir tüketim vergisidir. Son tüketici açısından KDV, ödediği fiyatın içinde yer alır. Türkiye’de genel oran %20’dir; bazı mal ve hizmetlerde %10 ve %1 indirimli oranlar uygulanır.
KDV hariç tutara KDV eklemek
KDV tutarı = KDV hariç tutar × oran ÷ 100
KDV dahil tutar = KDV hariç tutar × (1 + oran ÷ 100)
Örnek: KDV hariç 7.500 ₺’lik bir hizmet için %20 KDV:
- KDV: 7.500 × 0,20 = 1.500 ₺
- KDV dahil: 7.500 × 1,20 = 9.000 ₺
KDV dahil fiyattan KDV ayırmak
KDV hariç tutar = KDV dahil tutar ÷ (1 + oran ÷ 100)
Örnek: KDV dahil 9.000 ₺ ödediniz. KDV hariç tutar 9.000 ÷ 1,20 = 7.500 ₺; KDV ise 9.000 − 7.500 = 1.500 ₺‘dir.
%10 oranlı bir lokanta hesabında 1.650 ₺ ödediyseniz: 1.650 ÷ 1,10 = 1.500 ₺ KDV hariç, KDV 150 ₺.
En yaygın hata: dahil fiyattan yüzde düşmek
KDV dahil 9.000 ₺’den %20 düşerseniz 7.200 ₺ bulursunuz; bu yanlıştır. KDV, hariç tutarın %20’sidir; dahil tutarın %20’si değil. Dahil tutardaki KDV payı aslında %20 ÷ 1,20 ≈ %16,67’dir. Bu yüzden KDV ayırırken mutlaka 1,20’ye (veya 1,10’a, 1,01’e) bölün.
| KDV oranı | Hariç → dahil (çarp) | Dahil → hariç (böl) | Dahil fiyattaki KDV payı |
|---|---|---|---|
| %20 | × 1,20 | ÷ 1,20 | ≈ %16,67 |
| %10 | × 1,10 | ÷ 1,10 | ≈ %9,09 |
| %1 | × 1,01 | ÷ 1,01 | ≈ %0,99 |
İndirim ve KDV birlikteyse
KDV, indirim uygulandıktan sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır. KDV hariç 10.000 ₺’lik bir ürüne %10 iskonto yapılırsa tutar 9.000 ₺ olur, KDV 1.800 ₺, toplam 10.800 ₺’dir.
Tevkifat hakkında kısa not
Bazı hizmetlerde KDV’nin bir kısmını alıcı öder (KDV tevkifatı). Bu durumda faturadaki KDV’nin belirli bir oranı alıcı tarafından beyan edilir. Tevkifat oranları işin türüne göre değiştiği için mali müşavirinizden destek almanızı öneririz.
Oranlar ve uygulamalar mevzuatla değişebilir. Resmi işlemlerde güncel bilgiyi Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan teyit edin.
Hızlı hesaplama
KDV hesaplama aracımızla tutarı yazıp oranı seçerek KDV’yi saniyeler içinde ekleyebilir veya ayırabilirsiniz.